Akıllı Saat ve Akıllı TV’lerin Türkiye’deki Önemli Sorunu

Akıllı Saat ve Akıllı TV’lerin Türkiye’deki Önemli Sorunu

Akıllı Saat ve Akıllı TV’lerin Türkiye’deki Önemli Sorunu

Sıradan bir insan, sıradan bir tüketici olarak teknolojiye çok işimiz düşüyor. Yalnızca son 5 yıl içinde bile pek çok yeni imkana kavuştuk. Sesli asistanlar, artık akıllı telefonlarımızı, televizyonlarımızı, otomobillerimizi ve hanemizdeki her türlü elektronik cihazı denetim edebilecek duruma geldi. Temel komutlar sayesinde, günlük hayatta çok önemli vakit tasarrufu yapabiliyoruz. 

Hakikaten Türkiye’de satışa sunulan, Türkçe lisan desteğine sahip cihazların yurt dışına kıyasla çok önemli sorunları var. Evet, firmalar Türkiye’deki tüketici kimliğine nazaran eser ve hizmet geliştiriyor, lakin bu tüketici kimliği umumisi tanımlayarak birtakım sonları görmezden geliyorlar. Örneğin engelli bireyler, münhasıran görme pürüzüne sahip olanlar için birtakım teknolojilere erişim imkanı bulunmuyor. 

Akıllı TV’ler herkesin konutuna girmeye başladı pekala ya o televizyonu izlemeyen vatandaşlar?

TV üreticileri ve o TV’ler için tatbik geliştiren şirketlerin üzerine düşen tek sorumluluk, pazardaki hakim tüketici kimliğine uyan şahıslara ulaşmak değil. Evet, her şirketin kendine has içtimaî sorumluluk girişimleri bulunuyor. Örneğin Apple’ın Product RED eserlerinin satışıyla global AIDS derneklerine destek olması gibi… Lakin buna benzeri, hasta ve engelli bireyler için yapılan girişimlerin kıymetli bir kısmı o kadar da gerçekçi değil. 

Görme engelli bir bireye sahip rastgele bir ailenin meskenlerine akıllı TV aldığını düşünelim. Laf konusu engelli birey, bu türlü bir durumda tek başına kanal bile değiştiremiyor, zira TV’lerde bu türlü bir özellik bulunmuyor. Velev frekans ayarı yapamıyor, tatbik açmak için kumandaya ulaşması, Google Asistan’a ya da Siri’ye bağlanması gerekiyor. TV’lerin arayüzü, bilhassa görme engelli bireyler için çok zayıf. Yurt dışındaki örneklere baktığımızda, bu hususta Samsung’un 2018’de bir adım attığını görüyoruz.

Hakikaten üreticiler bazında Türkiye ve Türkçe entegrasyonlu, görme engellilerin işini kolaylaştıracak bir tahlil yok. İşte burada üçüncü parti olarak isimlendirdiğimiz, o TV’lere yüklenen tatbikler akıllara geliyor, lakin onlar da TV’nin umumî arayüzüyle ilgili geliştirmelere sahip değiller. Örneğin Netflix tatbikini akıllı TV’ye yükleyebiliyor, seri ya da sinemaları sesli betimlemelerle izleyebiliyorsunuz. Bu hususta Türkçe destek de son kademe kaliteli. Lakin uygulamayı açmak, TV’nin teknolojik imkanlarından faydalanmak için Netflix üzere şirketlerin değil, TV üreticilerinin adım atmaları gerekiyor.

Akıllı saatler TV’lerden daha değerli: Gelin görün ki Türkçe uyumluluk konusunda onlar da çok zayıf

Günümüzün en popüler akıllı saati, ekonomik olarak münhasıran engelli bireylerin ulaşmakta güçlük çekeceği Apple Watch. Apple’ın sesli asistanı Siri entegrasyonu bulunan Apple Watch saatleri, şimdi Türkçe ile sıradan bir kullanıcıya bile %100 doğrulukta hizmet veremiyor. Örneğin görme engelli Apple Watch kullanıcısı, WhatsApp’dan sesli ileti göndermek istedi diyelim… Sonuç sıfır. Fakat SMS ile destek alabiliyorsunuz, o da yazılı ileti olarak.

Apple Watch'da bulunan VoiceOver desteği, görme engelliler için piyasadaki en düzgün hizmetlerden birisini sunuyor. Gerçekten Siri'nin hâlâ son aşama robotik olan günahlarla dolu Türkçesi nedeniyle son kullanıcıya hitap edebilecek bir özellik değil. Münhasıran İngilizce için bu destek daha verimli. Apple Watch kullancısıysanız, saati açarak Siri'ye seslenebilir ve “VoiceOver aç” komutuyla ekrandaki metinleri sesli olarak dinleyebilirsiniz.

Apple Watch’a koordinasyonlu olarak geliştirilmiş pek çok görme engellilere şahsi tatbik bulunuyor. Lakin bunların hiçbirinde Türkçe destek yok. Örneğin Audio Memos ile süratlice ses kayıt notları oluşturulabiliyor. QuickBooks Online isimli pratik ile gelir ve masraf idaresi yapılması için sesli asistan desteği sunuluyor. Starbucks’ın Apple Watch pratiği, sıradan bir kullanıcıdan farksız halde görme engellilere destek verebiliyor. İngilizce lisanında örnek çok, gelgelelim Türkçe destek laf konusu olduğunda dertler başlıyor.

Android tarafında ise işler biraz daha çetrefilli. Çünkü asistanı geliştiren Google, gelgelelim saat üreticileri ve arayüz geliştiren şirketler farklı. Huawei, Samsung ve Xiaomi’nin akıllı saat ve bilekliklerinde zati sıradan kullanıcılara bile tam manasıyla Türkçe hizmet verilemiyor. 

Akıllı telefona koordinasyonlu, görme engellilere kişisel navigasyon bileklikleri, bel kemerleri tasarlanmış durumda. Ama bu eserler de kolay bir Kickstarter girişimi üzere, yalnızca bulundukları devlette üretilip, kısa vade sonra yok oluyorlar. Akıllı saat ve telefon üreticilerinin sorumluluğu ise burada bir kat daha artıyor. Laf konusu eserlerin özelliklerini, tüm yerküredeki son kullanıcılara münâsib hale getirmeleri gerekiyor.

Sonuç: Neler yapılabilir?

Biliyoruz ki görme engelli kişilerin sayısı artışa geçse uygun teknolojilerin geliştirilmesi konusunda daha süratli adım atılır. Bu araştırmayı yapıp yazıyı oluşturmamıza ek sağlayan görme engelli takipçilerimiz üzere, teknolojiye tam manasıyla ulaşamayan çok ziyade vatandaşımız var. 

Akla yapılabilecek çok çokça şey geliyor. Örneğin bu işe devlet, bakanlıklar el atıp gelişmiş sesli asistanlar sunabilir. Türkiye’deki tatbik geliştiricileri, Türkçe lisanına nazaran sentezlenen asistanlardan destek alarak görme engellilere rehber olabilecek pratikler geliştirebilir. En kıymetlisi de Türkiye’de milyonlarca eser satan yabancı üreticiler, laf konusu eserlerinde küçük tüketici kitlelerini çevre sorumluluk amacı olarak görmekten vazgeçip engelli bireylere nitekim ulaşabilirler.

Evet siz neler düşünüyorsunuz? Görüş ve tekliflerinizi tefsirler kısmında bekliyoruz.

Beğen

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir