40 Milyar Güneş Kütleli Bir Kara Delik Keşfedildi

40 Milyar Güneş Kütleli Bir Kara Delik Keşfedildi

40 Milyar Güneş Kütleli Bir Kara Delik Keşfedildi

Kara delikler, uzayın derinliklerinde farklı boyutlarda ve kütlelerde ortaya çıkabiliyor. Yeni rekor ise Abell 85 gökada kümesinde keşfedilen bir örnekte üzere görünüyor. Gökada Holm 15A galaksisinin merkezinde olduğu düşünülen bu cisim, Güneş kütlesinin 40 milyar katı yükünde olan çok büyük bir kara delik.

Max Planck Yerküre Dışı Fizik Enstitüsü (MPE) ve Üniversite Gözlemevi Münih’ten (USM) gökbilimciler, kara deliği Wendelstein Gözlemevi'nden elde edilen fotometrik olguları ve Avrupa Güney Gözlemevi’nin ‘Çok Büyük Teleskop’ ismi verilen teleskobu ile yapılan yeni spektral gözlemleri kıymetlendirerek keşfetti.

Abell 85 galaksi kümesi, 500’den çokça ferdi galaksiden oluşuyor:

Abell 85 kümesinin merkezi her ne kadar büyük kütleli yıldızlara sahip olsa da gökadanın merkezi epeyce dağınık ve soluktur. Bu, MPE ve USM’den gelen ortak gökbilimcilerin oluşturduğu ekibin galaksiyle ilgilenmeye başlamalarını sağladı. Galaksideki bu merkezi dağınık ortam neredeyse Büyük Macellan Bulutu kadar büyük ve bu, çok yüksek kütleli bir kara deliğin varlığına dair kuşkulu bir ipucuydu.

500’den çokça ferdî galaksiden oluşan Abell 85 gökada kümesi, Dünya’dan yaklaşık 700 milyon ışık yılı uzaklıkta konumlanıyor ve bu ara, daha evvel direkt yapılan kara delik kütle ölçümleri için iki katından daha çokça.

Çalışmaya öncülük eden MPE bilimci Jens Thomas, hususa ait “Süper kütleli kara deliklerin sırf birkaç düzine direkt kütle ölçümü var ve daha evvel hiç bu kadar uzaktan denenmedi. Fakat bu galaksideki kara deliğin boyutu hakkında esasen bir fikrimiz vardı, bu yüzden denedik” açıklamalarında bulundu.

İncelemeler sonucunda kara deliğin kütlesinin, Güneş kütlesinin 40 milyar katı olduğu anlaşıldı:

Wendelstein Gözlemevi ve Çok Büyük Teleskop aracılığıyla elde edilen yeni doneler, ekibin direkt galaksinin çekirdeği etrafındaki yıldız hareketlerine dayanarak toplu bir iddia yapmasına imkân tanıdı. Nihayetinde yaklaşık 40 milyar Güneş kütlesine denk bir kütlesi olduğu anlaşılan kara delik, sonunda lokal kozmosta bilinen en büyük kara delik olma unvanını da kazandı.

Galaksinin ışık profili, gayrı eliptik galaksilere kıyasla çok daha sönük olan, hayli düşük ve çok dağınık yüzey parlaklığına sahip bir merkezi işaret ediyordu. USM doktora talebesi Kianusch Mehrgan, mevzu hakkında “Bu, merkezdeki yıldızların birçoklarının evvelki birleşmelerdeki etkileşimler nedeniyle sürgün edilmiş olması gerektiği mealine geliyor” dedi.

Kara delik, her yeni birleşmeyle birlikte kütle kazanıyor:

Işık profillerinden yola çıkarak galaksi birleşmeleri ile meydana geldiğini varsayım ettikleri kara delik kütlesi ile galaksinin yüzey parlaklığı arasında yeni ve sağlam bir alaka kurmayı planlıyorlar. Bu münasebete nazaran her birleşmede karadelik kütle kazanır ve galaksi merkezi yıldızları kaybeder.

Gökbilimcilerin bu bağlantıyı, kara deliğe gereğince yakın olan yıldız hareketlerinin direkt ölçümünün mümkün olmadığı daha uzak galaksilerde bölge alan kara deliklerin kütle varsayımları için de kullanabileceği söyleniyor.

Beğen

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir